Het klinkt wellicht ongeloofwaardig, maar binnenkort bouwen of isoleren we onze huizen misschien met zwammen. Zwammen, zeg je? Schimmels? Inderdaad, maar dan op zo’n manier dat alle nadelen van zwammen verdwijnen en er een ongekend potentieel ontstaat voor ‘baksteen’ … of zwamsteen.

Hoe zit bouwen met zwammen in elkaar?

Voor de meesten onder ons staan zwammen gelijk aan stinkende ruimtes met vochtproblemen. Schimmel dus. Voor anderen is de zwam een delicatesse en een populair ingrediënt in de keuken. Maar dat zwammen ook als organische grondstof voor bouwmaterialen kunnen dienen, wist je waarschijnlijk nog niet.

Zwammen bestaan uit enorm veel schimmeldraden – mycelium genaamd. Die draden vormen onder de grond een dicht netwerk dat de zwam als het ware verankert in de aarde. Wanneer je mycelium droogt, wordt het water-, brand- en (raar maar waar) schimmelbestendig. Als je de zwammen nu kweekt in speciale mallen, dienen de schimmeldraden als basis voor composteerbare bouwstenen. Het mycelium is bovendien elastisch, bestand tegen hoge temperaturen én het kan worden geschilderd.

Welke zwammen komen in aanmerking?

Een bijkomend voordeel van bouwstenen op basis van zwammen is dat hun ontwikkeling slechts 20 tot 30 dagen duurt. Met andere woorden: ze groeien enorm snel. Elfenbankjes en oesterzwammen zijn zeer geschikt als organische grondstof omdat ze veel schimmeldraden produceren, wat voor een dicht mycelium zorgt.

In de natuur bestaan er myceliumnetwerken die kilometerslang zijn. Bij kunstmatig geweekte zwammen wordt de groei van de schimmeldraden stopgezet als het netwerk dicht genoeg is. Vervolgens doorlopen de zwammen een droogproces in een oven om alle schimmels te doden. Het mycelium krijgt trouwens automatisch een beschermlaag zodra het in aanraking komt met zuurstof. Het is op deze manier dat het de waterafstotende en vuurbestendige kwaliteiten krijgt die het zo ideaal maken als bouwmateriaal.

Waar kunnen de ‘mushroom bricks’ voor gebruikt worden?

Hét bewijs dat zwammen kunnen dienen als bouwstenen staat in New York. De Hy-Fi Tower in het Moma-Museum is opgetrokken uit 10.000 myceliumstenen. Daarnaast kan mycelium ook dienen als thermisch of akoestisch isolatiemateriaal, als afwerkingsmateriaal of grondstof voor meubels. De functie wordt bepaald door het type zwam. Het staat in ieder geval vast: de mogelijkheden zijn zeer uiteenlopend en werpen een nieuwe blik op zwammen als bouwmateriaal van de toekomst.